رفلاکس نوزاد، یک چالش رایج و گاهی نگران کننده برای والدین است که می تواند خواب و آرامش نوزاد را تحت تأثیر قرار دهد. این مشکل از یک طرف برای خود نوزاد ناخوشایند است و از طرف دیگر تا حدی آرامش مادر نوزاد و البته بقیه اعضای خانواده را از بین می برد. این نکته را فراموش نکنیم که حتی در صورت شدید بودن علائم رفلاکس نوزاد، خطر جانی هم او را تهدید می کند. بنابراین توجه به علائم رفلاکس نوزاد ضروری است.
علائم رفلاکس نوزاد
رفلاکس نوزاد، که به عنوان برگشت محتویات معده به مری شناخته می شود، می تواند علائم مختلفی را در نوزادان ایجاد کند. یکی از شایع ترین علائم، استفراغ یا برگشت غذا است که معمولاً بعد از تغذیه اتفاق می افتد. ممکن است نوزادان به طور ناگهانی و بدون اینکه پدر و مادر از قبل متوجه باشند، غذا را برگردانند. این استفراغ به صورت مایع یا به شکل توده های جامد خواهد بود و در برخی موارد، ممکن است نوزاد به طور مکرر این عمل را انجام دهد.
دیگر علائم رفلاکس نوزاد شامل ناراحتی و گریه بعد از تغذیه است. نوزادانی که دچار رفلاکس هستند، ممکن است در حین خواب به سختی بخوابند و به طور مکرر بیدار شوند. این مشکل قطعا به خواب و استراحت والدین نیز آسیب خواهد زد. همچنین، نوزادان ممکن است به دلیل درد ناشی از رفلاکس، وزن کم کنند و یا به میزان استاندارد، رشد وزن نداشته باشند.
از دیگر علائم رفلاکس نوزاد می توان به خس خس سینه، سرفه های مکرر و مشکلات در بلع اشاره کرد. در برخی موارد، نوزادان ممکن است به دلیل احساس سوزش در مری، از خوردن غذا امتناع کنند و این موضوع کاهش اشتها و در نتیجه کاهش وزن را در پی خواهد داشت. همچنین، معده نوزادانی که دچار رفلاکس هستند، امکان دارد بارها در طول روز، ترش کند. بدیهی است که ترش کردن معده، نوزاد را بی قرار خواهد کرد.
رفلاکس نوزاد از چه زمانی شروع می شود
رفلاکس نوزاد معمولاً در ماه های اول زندگی شروع می شود. این وضعیت به دلیل نارسایی در سیستم گوارشی نوزادان، به ویژه در نوزادان تازه متولد شده، شایع است. در این سن، عضلات مری هنوز به طور کامل توسعه نیافته اند و نمی توانند به خوبی محتویات معده را در جای خود نگه دارند.
طبیعی است که والدین خصوصا مادرها خیلی نگران این مشکل نوزاد خود می شوند و فرزند معصوم خود را از این دکتر به آن دکتر و از این آزمایشگاه به آن آزمایشگاه می برند. با این وجود خوشبختانه در بسیاری از نوزادان در سن ۴ تا ۶ ماهگی، درمان رفلاکس نوزاد به صورت خود به خود صورت می پذیرد. در واقع با رشد نوزاد و تکامل سیستم گوارشی، این مشکل معمولاً به خودی خود حل می شود. اما در برخی موارد، ممکن است رفلاکس تا سنین بالاتر ادامه یابد و نیاز به درمان داشته باشد.
در برخی نوزادان، رفلاکس ممکن است به دلیل عوامل ژنتیکی یا محیطی تشدید شود. به عنوان مثال، نوزادانی که در خانواده های دارای سابقه رفلاکس هستند، ممکن است بیشتر در معرض این مشکل قرار بگیرند. همچنین، نوزادانی که به صورت زودرس به دنیا آمده اند، ممکن است بیشتر دچار رفلاکس شوند.
چه غذاهایی رفلاکس نوزاد را تشدید می کند
بدیهی است که نوزادان کمتر از 6 ماه نمی توانند به جز شیر، چیزی میل کنند. اگر نوزادان دچار رفلاکس، شیر مادر خود را می خورند، مادر باید یک سری پرهیزها انجام دهد. خوردن بعضی از غذاها توسط مادر، علائم رفلاکس در نوزاد را تشدید خواهد کرد. غذاهای چرب و ادویه دار و اسیدی، می توانند باعث افزایش اسید معده و در نتیجه رفلاکس شوند. همچنین، مادر باید در خوردن شیر گاو و محصولات لبنی هم احتیاط کند. به جای این موارد، مادر باید بر مصرف غذاهای سالم و غنی از فیبر تمرکز کند. این تغییرات احتمال رفلاکس در نوزاد را کاهش داده و به سلامت کلی نوزاد کمک می کند. همچنین، مصرف آب کافی و میوه ها و سبزیجات تازه نیز می تواند وضعیت گوارشی نوزاد را بهبود دهد.
در کل، مادر باید یک ماده غذایی که به آن مشکوک است را میل کرده و تغییر در وضعیت رفلاکس نوزاد خود را مشاهده کند. اگر وضعیت بدتر شد دیگر مصرف آن ماده غذایی را کنار بگذارد و یا لااقل تا حد ممکن کاهش دهد. اگر بخواهیم یک جمع بندی داشته باشیم باید بگوییم تجربه نشان داده مادران نوزادان رفلاکسی بایستی در مصرف موادی مثل انواع فست فود، نوشابه، دلستر، آب و دوغ گازدار، آبلیمو، عرق نعنا، هندوانه، موز، لبنیات، فلفل و چند ماده غذایی دیگر کمی احتیاط کنند.
از سوی دیگر نوزادانی که به هر دلیلی شیر مادر نمی خورند و از شیشه شیر استفاده می کنند، ممکن است به شیرهای حاوی سویا یا شیرهای حاوی پروتئین گاوی حساسیت نشان دهند. در این موارد، استفاده از شیرهای خشک مخصوص نورزادان رفلاکسی یا همان آنتی رفلاکس مفید است. البته بهترین شیشه شیر برای نوزاد رفلاکسی هم برای این نوزادان وجود دارد.
همه این مواردی که اشاره کردیم مربوط به قبل از شش ماهگی نوزاد بود. وقتی نوزاد شش ماهه شد می تواند کم کم خوردن بعضی از غذاها را شروع کند. همین تغییر معمولا رفلاکس نوزاد را بهبود می دهد ولی اگر کماکان رفلاکس ادامه داشت باید هر نوع غذای تشدید کننده رفلاکس را از برنامه غذایی او حذف کنید.
خوردن چه چیزی در بارداری باعث رفلاکس نوزاد می شود
تغذیه مادر در دوران بارداری می تواند تأثیر زیادی بر رفلاکس نوزاد داشته باشد. مصرف غذاهای چرب و ادویه دار، به ویژه در سه ماهه سوم بارداری، می تواند باعث افزایش احتمال رفلاکس در نوزاد شود. همچنین، کافئین و شیرینی های مصنوعی نیز می توانند به عنوان محرک های رفلاکس عمل کنند.
مادران باید از مصرف غذاهای تند و فست فودها خودداری کنند و به جای آن، بر روی غذاهای سالم و غنی از فیبر تمرکز کنند. همچنین، مادران باید از مصرف شیرینی های مصنوعی و غذاهای حاوی کافئین خودداری کنند. مادران باید به یاد داشته باشند که تغذیه سالم در دوران بارداری نه تنها به سلامت خودشان کمک می کند، بلکه تأثیر مستقیمی بر سلامت نوزاد نیز دارد. یک خانم باردار اگر در دوران بارداری مواظب تغذیه خود نباشد باید چند ماه بعد به فکر درمان رفلاکس نوزاد خود باشد. البته این نکته را هم ذکر کنیم که حضور زیاد یک زن باردار در معرض انواع امواج ماهواره ای و مخابراتی مثل امواج مودم وایرلس و … هم احتمال رفلاکسی شدن نوزاد در آینده را بیشتر می کند.
درمان رفلاکس نوزاد
درمان رفلاکس نوزاد به شدت علائم و شرایط خاص هر نوزاد بستگی دارد. در بسیاری از موارد، تغییرات در شیوه زندگی و تغذیه مادر و خود نوزاد علائم رفلاکس نوزاد را کم تر می کند. بهتر است شیر خوردن و البته تغذیه نوزاد، به صورت مکرر و کم حجم باشد نه به صورت یکجا. این سبک تغذیه، فشار بر معده را کاهش می دهد. همچنین، نگه داشتن نوزاد در حالت عمودی بعد از تغذیه، احتمال برگشت غذا را کم تر می کند. در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهایی را هم تجویز کند.
چه دارویی برای رفلاکس نوزاد خوبه
درمان دارویی برای رفلاکس نوزاد معمولاً شامل داروهای مهارکننده پمپ پروتون (PPIs) و آنتی اسیدها می شود. این داروها به کاهش تولید اسید معده کمک می کنند و می توانند علائم رفلاکس را کاهش دهند. رانیتیدین و اومپرازول از جمله داروهایی هستند که ممکن است پزشک برای نوزاد تجویز کند. به هیچ عنوان نباید بدون تجویز دکتر، این داروها را به نوزاد داد. دوز مصرف این داروها برای نوزادان هم باید دقیقا توسط پزشک تعیین گردد.
بایستی والدین قبل از شروع هر نوع درمان دارویی، با پزشک مشورت کنند. ممکن است برخی از داروها عوارض جانبی داشته باشند و نیاز به نظارت دقیق دارند. البته اگر به بهترین تغذیه مادر شیرده توجه شود این داروها خیلی کم تر نیاز خواهند شد.
نتیجه گیری
رفلاکس نوزاد مشکل بسیار رایجی است و در اکثر موارد نباید پدر و مادرها را نگران کند. استرس مادر شیرده، رفلاکس نوزاد را تشدید خواهد کرد. انجام دو کار برای مدیریت این مشکل ضروری است. اولا تغذیه مادر و نوزاد متناسب با شدت این مشکل تغییر کند. ثانیا پدر و مادر مواظب باشند که این غذای برگشتی، نوزاد را خفه نکند.
