علت شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی چیست و چگونه می توان آن را درمان کرد؟

رفلاکس معده در نوزادان یکی از شایع ترین مشکلات ماه های اول زندگی است و طبق گزارش آکادمی اطفال آمریکا، حدود ۵۰ درصد نوزادان زیر سه ماه درجاتی از رفلاکس را تجربه می کنند. بسیاری از والدین زمانی نگران می شوند که با شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی روبه رو می شوند و نمی دانند علت اصلی این رفتار چیست.

شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی یعنی چه؟

شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی به وضعیتی گفته می شود که نوزاد هنگام شیر خوردن بی قراری می کند، سینه یا شیشه شیر را پس می زند، مقدار کمی شیر می خورد یا در میانه تغذیه گریه می کند. در بیشتر موارد، علت این مشکل برگشت اسید و محتویات معده به مری است که باعث سوزش و ناراحتی نوزاد می شود.

نوزادی که رفلاکس دارد معمولاً تجربه ناخوشایندی از شیر خوردن پیدا می کند. به همین دلیل به مرور زمان از شیر خوردن فرار می کند یا فقط در حالت خواب آلود شیر می خورد.

مهم ترین علائم شیر نخوردن نوزاد به دلیل رفلاکس

شناخت علائم کمک می کند والدین سریع تر مشکل را تشخیص دهند و برای درمان اقدام کنند. نشانه های شیر نخوردن نوزاد به دلیل رفلاکس، این موارده:

• گریه هنگام شیر خوردن
• قوس دادن بدن به عقب
• پس زدن سینه یا شیشه شیر
• استفراغ یا بالا آوردن مکرر شیر
• بی قراری بعد از تغذیه
• سرفه یا خس خس بعد از شیر خوردن
• کم شدن وزن یا توقف رشد

گاهی والدین تصور می کنند نوزاد بدغذا شده است، در حالی که علت اصلی، درد ناشی از رفلاکس است.

علت شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی

وقتی با شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی مواجه می شوید باید پاسخ سوال چرا نوزاد رفلاکسی شیر نمی خورد؟ را بدانید. در پاسخ به این سوال می توانیم به چند مورد زیر اشاره کنیم.

ضعف دریچه بین معده و مری

در ماه های اول زندگی، دریچه انتهایی مری هنوز کامل نشده است. همین مسئله باعث می شود شیر و اسید معده به سمت بالا برگردند. وقتی این اتفاق بارها تکرار شود، نوزاد هنگام شیر خوردن احساس سوزش می کند و از تغذیه امتناع خواهد کرد.

به یاد درد افتادن با شیر خوردن

بعضی نوزادان بعد از چند بار تجربه درد، شیر خوردن را با ناراحتی مرتبط می دانند. این موضوع باعث می شود حتی با دیدن شیشه شیر یا قرار گرفتن روی سینه مادر بی قرار شوند.

نفخ و فشار معده

بلع هوا هنگام شیر خوردن، مخصوصاً در نوزادانی که با شیشه تغذیه می شوند، فشار معده را بیشتر می کند و رفلاکس را تشدید خواهد کرد.

حساسیت غذایی

گاهی شیر نخوردن نوزاد به دلیل رفلاکس به حساسیت پروتئین شیر گاو مربوط می شود. در این شرایط ممکن است پزشک رژیم غذایی مادر یا نوع شیر خشک را تغییر دهد.

جدول تفاوت رفلاکس طبیعی و رفلاکس خطرناک در نوزادان

در جدول زیر مشخص کردم که رفلاکس طبیعی و خطرناک چه فرقی دارند. طبیعیه که شیر نخوردن نوزاد به دلیل رفلاکس، یک نشانه واضح از خطرناک بودن رفلاکس است.

رفلاکس خطرناک	رفلاکس طبیعی	ویژگی
مکرر و شدید	کم و پراکنده	تعداد دفعات بالا آوردن
کاهش یا توقف رشد	طبیعی	وزن گیری
بی قرار و گریان	آرام	وضعیت نوزاد
ممکن است وجود داشته باشد	ندارد	مشکل تنفسی
امتناع از شیر خوردن	نسبتاً طبیعی	شیر خوردن

چه عواملی رفلاکس نوزاد را بدتر می کنند؟

پرخوری نوزاد، اولین عامله. دادن حجم زیاد شیر در یک وعده، معده را بیش از حد پر می کند و احتمال برگشت شیر را بالا می برد. خواباندن نوزاد بلافاصله بعد از شیر هم می تونه باعث بدتر شدن رفلاکس نوزاد بشه. اگر نوزاد بلافاصله پس از تغذیه کاملاً خوابانده شود، احتمال رفلاکس بیشتر می شود. بهتر است حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه نوزاد در وضعیت نیمه عمودی بماند. استفاده از شیشه شیر نامناسب هم عامل دیگری است که رفلاکس نوزاد را بدتر می کند. نوع شیشه شیر در کاهش ورود هوا بسیار مهم است. انتخاب بهترین شیشه شیر برای نوزاد می تواند شدت رفلاکس را تا حد زیادی کاهش دهد. فشار روی شکم نوزاد هم دلیل دیگری برای بدتر شدن وضعیت رفلاکس نوزاد است. پوشک یا لباس تنگ می تواند فشار شکم را بیشتر کند و رفلاکس را تشدید نماید.

درمان شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی

اصلاح روش شیر دادن اولین کاریه که باید انجام بدهید. یکی از مهم ترین اقدامات درمانی، تغییر نحوه تغذیه است. بهتر است تعداد وعده ها بیشتر و حجم شیر کمتر باشد. این کار فشار معده را کاهش می دهد. همچنین هنگام شیر دادن، سر نوزاد باید کمی بالاتر از بدن قرار بگیرد. آروغ گرفتن صحیح هم خیلی مهمه. بعد از هر وعده شیر، حتماً باید آروغ نوزاد گرفته شود. باقی ماندن هوا داخل معده، رفلاکس را تشدید می کند. تغییر رژیم غذایی مادر را هم فراموش نکنید. در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، گاهی حذف لبنیات، غذاهای چرب یا کافئین از رژیم مادر کمک زیادی به کاهش علائم می کند. کار بعدی که باید برای درمان شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی انجام بدهید، انتخاب شیر خشک مناسب است. در بعضی موارد پزشک استفاده از شیر خشک ضد رفلاکس را توصیه می کند. اگر شیر مادر کافی نباشد، انتخاب بهترین جایگزین برای شیر مادر باید با نظر پزشک انجام شود. کار آخری که باید برای درمان شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی انجام بدید، دارودرمانی است. اگر رفلاکس شدید باشد، پزشک ممکن است داروهای کاهش دهنده اسید معده تجویز کند. البته مصرف خودسرانه دارو برای نوزاد خطرناک است و نباید بدون نظر پزشک انجام شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر همراه با شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی، علائمی مثل کاهش وزن، استفراغ سبز یا خونی، تب، خس خس شدید، بی حالی و یا قطع کامل شیر خوردن دیدید، خیلی سریع به پزشک مراجعه کنید.

آیا رفلاکس نوزاد خطرناک است؟

در بیشتر نوزادان، رفلاکس یک مشکل موقتی است و با رشد دستگاه گوارش بهتر می شود. معمولاً تا پایان یک سالگی علائم به طور قابل توجهی کاهش پیدا می کنند. اما اگر شیر نخوردن نوزاد به دلیل رفلاکس ادامه دار باشد و باعث اختلال رشد شود، باید جدی گرفته شود.

بهترین حالت خواب برای نوزاد رفلاکسی

نوزاد باید به پشت خوابانده شود، زیرا این وضعیت ایمن ترین حالت برای جلوگیری از سندرم مرگ ناگهانی نوزاد است. بالا بردن بیش از حد بالش یا استفاده از وسایل غیراستاندارد توصیه نمی شود.

نقش شیر مادر در کاهش رفلاکس

شیر مادر سریع تر از شیر خشک هضم می شود و معمولاً رفلاکس کمتری ایجاد می کند. علاوه بر این، آنتی بادی های موجود در شیر مادر به سلامت دستگاه گوارش نوزاد کمک می کنند. به همین دلیل توصیه می شود حتی در صورت وجود رفلاکس، تغذیه با شیر مادر تا حد امکان ادامه پیدا کند.

اشتباهات رایج والدین هنگام مواجهه با رفلاکس

برخی اشتباهات می توانند وضعیت نوزاد را بدتر کنند:

• اجبار نوزاد به شیر خوردن
• تغییر مداوم شیر خشک بدون نظر پزشک
• خواباندن سریع نوزاد بعد از تغذیه
• استفاده خودسرانه از دارو
• تغذیه بیش از حد

آیا رفلاکس باعث کم وزنی نوزاد می شود؟

اگر رفلاکس شدید باشد و نوزاد مقدار کافی شیر دریافت نکند، احتمال کاهش وزن وجود دارد. به همین دلیل کنترل روند رشد نوزاد اهمیت زیادی دارد. پزشک معمولاً وزن گیری ماهانه نوزاد را بررسی می کند تا مطمئن شود رفلاکس روی رشد او اثر منفی نگذاشته است.

چگونه شیر دادن را برای نوزاد رفلاکسی راحت تر کنیم؟

برای راحت تر شدن تغذیه نوزاد چند نکته را رعایت کنید. محیط آرام و بدون سروصدا فراهم شود، شیر دادن در حجم کم و دفعات بیشتر انجام شود و البته نوزاد هنگام شیر خوردن کاملاً صاف نباشد. به جز این سه نکته، رعایت دو نکته دیگر هم مفید است. اولا بعد از تغذیه بازی یا تکان شدید انجام نشود. ثانیا از شیشه شیر ضدنفخ استفاده کنید.

نتیجه گیری

شیر نخوردن نوزاد رفلاکسی معمولاً به دلیل درد و سوزش ناشی از برگشت اسید معده اتفاق می افتد. تشخیص سریع، اصلاح روش تغذیه و مراجعه به پزشک در موارد شدید، کمک می کند نوزاد راحت تر شیر بخورد و روند رشد طبیعی خود را حفظ کند.