اگر تا چند سال پیش شلغم فقط یک خوراکی مخصوص روزهای سرد سال بود، امروز تحقیقات نشان می دهد این سبزی ساده، مواد مغذی ارزشمندی دارد که می تواند باعث سلامت قلب، تقویت سیستم ایمنی و حتی کنترل وزن شود. خلاصه خواص شلغم خیلی زیاد است. به همین دلیل متخصصان تغذیه مصرف منظم سبزیجات ریشه ای را در برنامه غذایی توصیه می کنند.
خاصیت شلغم چیست؟
شلغم به دلیل داشتن ویتامین C، فیبر، پتاسیم و ترکیبات آنتی اکسیدانی، یکی از مفیدترین سبزیجات ریشه ای محسوب می شود. این ترکیبات هر کدام نقش متفاوتی در حفظ سلامت بدن دارند و در کنار هم باعث شده اند شلغم ارزش غذایی بالایی داشته باشد. از سوی دیگر، گلوکوزینولات ها و ایزوتیوسیانات های موجود در شلغم از جمله ترکیبات گیاهی ارزشمندی هستند که در مطالعات مختلف به نقش آن ها در کاهش التهاب و محافظت از سلول ها اشاره شده است.
خواص شلغم برای زنان
نیازهای تغذیه ای زنان در دوره های مختلف زندگی متفاوت است و شلغم می تواند بخشی از این نیازها را تأمین کند. ویتامین C موجود در آن به ساخت کلاژن کمک می کند و در حفظ شادابی پوست، کاهش آسیب ناشی از رادیکال های آزاد و ترمیم بافت ها مؤثر است. فیبر موجود در شلغم نیز باعث بهبود عملکرد دستگاه گوارش می شود و می تواند در کنترل وزن نقش مهمی داشته باشد. از آنجایی که بسیاری از زنان به دنبال مواد غذایی کم کالری و سیرکننده هستند، شلغم انتخاب مناسبی محسوب می شود. وجود فولات نیز برای زنانی که قصد بارداری دارند اهمیت دارد، زیرا این ماده در تقسیم سلولی نقش دارد. البته مصرف آن در دوران بارداری باید در قالب یک رژیم غذایی متعادل باشد. از دیگر فواید شلغم برای زنان می توان به وجود آنتی اکسیدان هایی اشاره کرد که از سلول ها در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می کنند. این ویژگی هم واقعا خیلی مهمه.
خواص شلغم برای مردان
بسیاری از مردان به دنبال مواد غذایی هستند که علاوه بر ارزش غذایی بالا، به سلامت قلب و حفظ انرژی روزانه نیز کمک کند. شلغم یکی از همین گزینه ها است. مردان بیشتر از زنان در معرض بیماری های قلبی قرار دارند و مصرف سبزیجات سرشار از فیبر می تواند در کاهش این خطر مؤثر باشد. آنتی اکسیدان های موجود در شلغم از سلول ها در برابر آسیب محافظت می کنند و ویتامین C نیز در ترمیم بافت های بدن نقش دارد. علاوه بر این، پتاسیم موجود در شلغم به تنظیم فشار خون کمک می کند و می تواند اثرات منفی مصرف زیاد سدیم را تا حدی کاهش دهد. مصرف منظم این سبزی در کنار یک سبک زندگی سالم، یکی از ساده ترین راهکارها برای بهره مند شدن از خاصیت شلغم است.
خواص شلغم برای کودکان
کودکان برای رشد طبیعی به ویتامین ها و مواد معدنی مختلف نیاز دارند و شلغم می تواند بخشی از این نیاز را تأمین کند. ویتامین C موجود در آن به عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک می کند و فیبر نیز باعث بهبود عملکرد دستگاه گوارش می شود. اگر کودک به خوردن شلغم علاقه ندارد، می توان آن را در سوپ یا پوره سبزیجات استفاده کرد تا طعم مطلوب تری پیدا کند. در فصل های سرد سال، بسیاری از خانواده ها از شلغم برای سرماخوردگی استفاده می کنند. هرچند شلغم درمان بیماری نیست، اما به دلیل داشتن ویتامین C و مایعات، می تواند بخشی از یک رژیم غذایی مناسب در دوران بیماری باشد.

خواص شلغم برای کلیه
در افراد سالم، خواص شلغم برای کلیه بیشتر به دلیل وجود آب فراوان، آنتی اکسیدان ها و ترکیبات ضدالتهابی آن مطرح می شود. مصرف سبزیجات تازه می تواند به حفظ سلامت عمومی بدن کمک کند و شلغم نیز از این قاعده مستثنی نیست. البته افرادی که دچار بیماری مزمن کلیوی هستند، باید میزان مصرف پتاسیم را با نظر پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم کنند؛ زیرا در مراحل پیشرفته بیماری کلیوی ممکن است محدودیت مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم وجود داشته باشد.
خواص شلغم برای کبد
می دانید که در سال های اخیر، مشکلات کبدی خیلی دردسرساز شده اند و تعداد بسیار زیادی از آدم ها را درگیر کرده اند. حالا اگر اثبات کنیم که شلغم برای کبد مفید است، طبیعتا طرفداران این ماده غذایی بیشتر می شوند. یکی از مهم ترین فواید شلغم برای کبد، وجود ترکیبات آنتی اکسیدانی و گلوکوزینولات ها است. این ترکیبات در فرآیندهای طبیعی سم زدایی بدن نقش غیرمستقیم دارند و از سلول های کبدی در برابر آسیب ناشی از استرس اکسیداتیو محافظت می کنند. البته باید توجه داشت که هیچ ماده غذایی به تنهایی نمی تواند کبد چرب یا بیماری های کبدی را درمان کند. سلامت کبد بیشتر به رژیم غذایی سالم، کنترل وزن، فعالیت بدنی و کاهش مصرف غذاهای فرآوری شده وابسته است. بنابراین خاصیت شلغم زمانی بیشترین اثر را دارد که در کنار یک رژیم غذایی متنوع مصرف شود.
خواص شلغم برای قند خون
یکی از دلایلی که شلغم برای افراد مبتلا به دیابت مورد توجه قرار گرفته، مقدار مناسب فیبر آن است. فیبر باعث می شود قند موجود در غذا با سرعت کمتری جذب شود و همین موضوع به کنترل بهتر قند خون کمک می کند. البته این به معنی جایگزین شدن شلغم با داروهای دیابت نیست. مهم ترین خواص شلغم در این زمینه عبارت اند از:
- کمک به افزایش احساس سیری
- کاهش سرعت جذب قند
- تأمین فیبر غذایی
- کالری پایین و مناسب برای کنترل وزن
خواص شلغم برای قلب
سلامت قلب ارتباط مستقیمی با رژیم غذایی دارد و شلغم یکی از سبزیجاتی است که می تواند در یک الگوی غذایی سالم جایگاه مناسبی داشته باشد. فیبر موجود در آن به کاهش کلسترول LDL کمک می کند و پتاسیم نیز در تنظیم فشار خون نقش دارد. همچنین آنتی اکسیدان ها از آسیب اکسیداتیو به رگ ها جلوگیری می کنند. مصرف منظم سبزیجات مختلف، از جمله شلغم، همراه با کاهش مصرف نمک، چربی های ترانس و غذاهای فرآوری شده می تواند خطر بیماری های قلبی را کاهش دهد. اگر در فصل سرما به دنبال بهترین مواد غذایی برای سرماخوردگی نیز هستید، شلغم در کنار مرکبات، سوپ سبزیجات و مایعات کافی می تواند بخشی از یک رژیم غذایی مفید باشد، هرچند جایگزین درمان پزشکی نیست.
جدول بررسی فواید و عیب های شلغم
این ماده غذایی هم مانند همه مواد دیگر می تواند مشکلاتی برای بعضی از افراد ایجاد کند. در کل، هیچ ماده غذایی در دنیا وجود ندارد که یک فرد بتواند صبح تا شب آن را بخورد و ضرری هم به او نرسد. حالا خوبی ها و بدی های این ماده را در جدول زیر ببینیم.
معایب | مزایا |
|---|---|
مصرف بیش از حد ممکن است در برخی افراد باعث نفخ شود. | سرشار از ویتامین C |
افراد مبتلا به کم کاری تیروئید بهتر است در مصرف خام آن تعادل را رعایت کنند. | کالری پایین و فیبر بالا |
زیاده روی ممکن است باعث ناراحتی گوارشی شود. | کمک به سلامت قلب |
در بیماران کلیوی پیشرفته باید مصرف پتاسیم با نظر پزشک تنظیم شود. | مناسب برای رژیم کاهش وزن |
ممکن است با برخی رژیم های درمانی محدودیت داشته باشد. | دارای آنتی اکسیدان های مفید |
اگر به دنبال آشنایی بیشتر با ارزش غذایی شلغم هستید، پیشنهاد می شود ترکیب دقیق ریزمغذی های آن را نیز بررسی کنید تا بهتر بتوانید آن را در برنامه غذایی خود قرار دهید. طبق مقاله منتشرشده در Harvard T.H. Chan School of Public Health، مصرف منظم سبزیجاتی مثل شلغم التهاب را کم کرده و موجب سلامت قلب و بهبود متابولیسم بدن می شود.
نتیجه گیری
شاید شلغم در نگاه اول یک سبزی ساده به نظر برسد، اما وقتی ارزش غذایی آن را بررسی می کنیم، متوجه می شویم انتخاب به درد بخوری برای رژیم غذایی روزانه است. اگر در طول هفته چند بار از شلغم در سوپ، آش یا غذاهای مختلف استفاده کنید، بدون هزینه زیاد مقدار قابل توجهی فیبر، ویتامین C و آنتی اکسیدان دریافت خواهید کرد. پس هیچ موقع فواید شلغم را دست کم نگیرید. این ماده غذایی از چیزی که تا الان فکر می کردید، ارزشمندتر است.
